ฉลามหูดำน้ำตื้น 3 เมตร ที่เกาะจาน แสมสาร
23 เมษายน 2569
เกาะจาน หมู่เกาะแสมสาร จุดดำน้ำที่เจอฉลามหูดำได้ในน้ำลึกแค่ 3 เมตร มีปลาการ์ตูน 5 ชนิด แนวปะการังแข็งสมบูรณ์ และป่ากัลปังหาที่ความลึก 16 เมตร
ฉลามหูดำในน้ำตื้นแค่เอว
ลึกแค่ 3 เมตร ฉลามหูดำตัวเล็กว่ายวนเหนือพื้นทรายอ่าวเหนือของเกาะจาน ครีบหลังปลายดำโผล่ขึ้นมาตัดผิวน้ำช้าๆ ก่อนจะหายไปหลังกอปะการังเขากวาง คนดำน้ำตื้นมองเห็นชัดเจนแม้ไม่ต้องดำลึก
เกาะจาน (Koh Chan) อยู่ห่างจากท่าเรือเขามาจอประมาณ 9 กิโลเมตร เป็น 1 ใน 9 เกาะของหมู่เกาะแสมสาร อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี อยู่ภายใต้การดูแลของกองทัพเรือไทย และได้รับสถานะพื้นที่คุ้มครองทางทะเลตั้งแต่ปี 2564 เกาะเล็กพอที่จะว่ายรอบได้ใน 20 นาที แต่ใต้น้ำมีความหลากหลายมากกว่าจุดดำน้ำส่วนใหญ่ในอ่าวไทย — ตั้งแต่สวนปะการังแข็งที่ 3-10 เมตร ไปจนถึงป่ากัลปังหาที่ลึก 16 เมตร
แผนผังใต้น้ำ: อ่าวเหนือถึงแนวปะการังใต้
เกาะจานแบ่งโซนดำน้ำได้ 2 ส่วนชัดเจน อ่าวเหนือ (อ่าวไข่) เป็นอ่าวกำบังคลื่น พื้นทราย ลึกไม่เกิน 6 เมตร มีก้อนปะการังกระจายบนพื้นทราย แต่ละก้อนเป็นระบบนิเวศย่อยที่มีทั้งดอกไม้ทะเล ปลาการ์ตูน และกุ้งทำความสะอาด โซนนี้เหมาะกับทั้งคนดำน้ำตื้นและนักเรียน OW
วนมาฝั่งตะวันออก ภูมิประเทศเปลี่ยนไป ก้อนหินใหญ่จากชายฝั่งหินทลายลงไปในน้ำลึก สร้างชะโงกหินและซอกหลืบที่เป็นที่อยู่ของปลาไหลมอเรย์ กระเบนหน้าวัว และหมึกกระดอง แนวปะการังฝั่งใต้คือไฮไลท์ — ปะการังแข็งหนาแน่นที่ 5-12 เมตร แล้วเปลี่ยนเป็นป่ากัลปังหาและพัดทะเลที่ 12-16 เมตร
- อ่าวเหนือ (อ่าวไข่): 2-6 ม. พื้นทราย กระแสน้ำเบา
- แหลมตะวันออก: 6-12 ม. ก้อนหินกับชะโงกหิน
- แนวปะการังใต้: 5-16 ม. ปะการังแข็งต่อด้วยป่ากัลปังหา
- ความลึกสูงสุด: 16 ม.
- กระแสน้ำ: เบาทางเหนือ แรงปานกลาง-แรงทางใต้
กระแสน้ำฝั่งใต้ช่วงน้ำเกิดอาจแรงจนว่ายสู้ไม่ไหว ไกด์ที่รู้จักไซต์จะเลือกลงช่วงน้ำตายหรือใช้แหลมตะวันออกกำบังก่อนปล่อยดริฟต์ไปทางใต้
ปลาการ์ตูน 5 ชนิดบนแนวปะการังเดียว
ก้อนปะการังของเกาะจานเหมือนคอนโดดอกไม้ทะเล มีปลาการ์ตูนอย่างน้อย 5 ชนิดบันทึกไว้ รวมถึงปลาการ์ตูนอานม้า ปลาการ์ตูนคลาร์ก และปลาการ์ตูนส้มขาว (ตัวที่ทำให้เด็กทั่วโลกอยากดำน้ำหลังดูหนังแอนิเมชั่นดัง) แต่ละดอกไม้ทะเลมีปลาการ์ตูนคนละชนิด บางจุดห่างกันแค่ 2 เมตร ทำให้อ่าวเหนือเป็นห้องเรียนจำแนกปลาชั้นดี
นอกจากปลาการ์ตูน ยังมีปลานกแก้วกัดปะการังเป็นรอยให้เห็น ฝูงปลาข้างเหลืองว่ายผ่านกลางน้ำ ปลาสินสมุทรกับปลาผีเสื้ออยู่ตามชะโงกหิน และบนพื้นทรายลึก 14-16 เมตร มีโอกาสเจอ Costasiella ทากเปลือยรูปร่างเหมือนแกะการ์ตูน — ตัวเล็กแค่ปลายนิ้วก้อย
สุขภาพปะการัง: สภาพแนวปะการังวันนี้
แนวปะการังแสมสารเคยถูกระเบิดปลา (ก่อนจะถูกห้ามเด็ดขาด) และเจอปะการังฟอกขาวจากอุณหภูมิน้ำสูงผิดปกติ แต่แนวปะการังฝั่งใต้ของเกาะจานฟื้นตัวได้ดีกว่าหลายไซต์ข้างเคียง
สาเหตุหลักคือการจำกัดการเข้าถึง กองทัพเรือควบคุมพื้นที่ทั้งหมด จำนวนนักท่องเที่ยวต่อวันถูกจำกัด ห้ามทอดสมอในแนวปะการัง และห้ามจับปลาในเขตอุทยาน งานวิจัยระหว่างปี 2561-2563 บนโครงสร้างปะการังเทียมใกล้เกาะแสมสาร พบปลา 99 ชนิดจาก 36 วงศ์ โดยวงศ์ Pomacentridae (ปลาสลิดหิน/ปลาการ์ตูน) ครองอันดับหนึ่งที่ 11 ชนิด ปลา 7 ชนิดในจำนวนนี้ไม่เคยถูกบันทึกบนแนวปะการังธรรมชาติของหมู่เกาะมาก่อน
ปะการังแข็งหนาแน่นที่สุดที่ 5-12 เมตร ปะการังโต๊ะซ้อนกันเป็นชั้น ปะการังดาวขนาดใหญ่ยึดโซนลึก ส่วนปะการังอ่อน — กัลปังหาดำ กัลปังหาแส้ พัดทะเล — เริ่มเด่นตั้งแต่ 12 เมตรลงไปที่แสงลดลงและกระแสน้ำพาอาหารจากทะเลเปิด
การเดินทาง: เรือทหารกับคิวตั๋ว
เรือส่วนตัวเข้าเกาะจานไม่ได้ถ้าไม่มีใบอนุญาตจากกองทัพเรือ ทุกคนต้องออกจากท่าเรือเขามาจอ สัตหีบ ซึ่งอยู่ห่างจากพัทยาประมาณ 45 นาทีทางรถ หรือ 2.5 ชั่วโมงจากกรุงเทพฯ
- รับบัตรคิว: 07:00 ที่อาคารพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา
- เปิดจำหน่ายตั๋ว: 08:00
- รอบเรือ: 6 รอบต่อวัน ระหว่าง 09:00-14:00
- ค่าเข้า: 300 บาท (คนไทย), 600 บาท (ชาวต่างชาติ) — รวมเรือไป-กลับ
- อุปกรณ์ดำน้ำ: ไม่มีให้ ต้องนำมาเองหรือเช่าจากร้านดำน้ำในสัตหีบ
วันธรรมดาตอนเช้าคนน้อยที่สุด วันหยุดและเทศกาลควรมาก่อน 08:30 ไม่งั้นอาจต้องรอเรือรอบหลังหรือไม่ได้ไปเลย
ซีซั่นดำน้ำเกาะจาน
ฝั่งตะวันออกของอ่าวไทยมีปฏิทินสภาพอากาศต่างจากฝั่งอันดามัน ช่วงดีที่สุดคือกันยายน-ธันวาคม ทัศนวิสัย 15-20 เมตร ผิวน้ำนิ่ง มกราคม-มีนาคมยังดำได้ดี ทัศนวิสัย 8-15 เมตร ช่วงมรสุม พฤษภาคม-สิงหาคม ทัศนวิสัยลดเหลือ 3-8 เมตร แต่เรือทหารยังออกตามปกติถ้าคลื่นไม่แรง
- พีคซีซั่น: ก.ย.-ธ.ค. — ทัศนวิสัย 15-20 ม. อุณหภูมิน้ำ 28-30°C
- ซีซั่นดี: ม.ค.-มี.ค. — ทัศนวิสัย 8-15 ม. อุณหภูมิน้ำ 27-29°C
- โลว์ซีซั่น: พ.ค.-ส.ค. — ทัศนวิสัย 3-8 ม.
- อุณหภูมิน้ำ: 27-30°C ตลอดปี (ใส่เว็ทสูท 3 มม. พอ)
วันน้ำตายในทุกซีซั่นให้สภาพนิ่งที่สุดบนแนวปะการังใต้ เช็คตารางน้ำก่อนจองทริปช่วยได้มาก — ต่างกันระหว่างดริฟต์ชมป่ากัลปังหาอย่างสบาย กับการว่ายสู้น้ำจนต้องกลับเรือก่อนเวลา
เกาะจาน เทียบกับจุดดำน้ำอื่นในแสมสาร
เกาะ 9 เกาะในแสมสารแต่ละเกาะมีบุคลิกใต้น้ำต่างกัน เกาะจานเด่นเรื่องความง่ายสำหรับมือใหม่ถึงกลาง แต่ปะการังสมบูรณ์จริง เทียบกับหินสันฉลามที่ทัศนวิสัยดีกว่าทั้งปีแต่กระแสน้ำแรง เหมาะนักดำน้ำมีประสบการณ์มากกว่า เกาะขามดึงดูดคนดำน้ำตื้นด้วยหาดทรายขาว ส่วนเกาะโรงโขนลงลึกกว่า เหมาะ AOW ขึ้นไป
สำหรับคนที่มีเวลาทั้งวัน แผนดำ 2 ไดฟ์ที่นิยมคือ เช้าลงแนวปะการังใต้เกาะจาน (แสงเช้าส่องปะการังแข็งสวย) แล้วไดฟ์ที่สองลงหินใหญ่หรือแนวปะการังเทียมและเรือจมในเขตสัตหีบ
สิ่งที่ต้องเตรียม
เกาะจานไม่ใช่เกาะท่องเที่ยว ไม่มีน้ำจืด ไม่มีร้านอาหาร ไม่มีหลังคากันแดดนอกจากร่มไม้ธรรมชาติ ต้องเตรียมน้ำดื่ม ครีมกันแดดรักษ์ปะการัง และเก็บขยะกลับทุกชิ้น
- ระดับบัตร: OW พอสำหรับอ่าวเหนือ แนะนำ AOW สำหรับดริฟต์ฝั่งใต้
- กล้อง: เลนส์มาโครสำหรับทากเปลือยและดอกไม้ทะเลอ่าวเหนือ / ไวด์แองเกิลสำหรับปะการังและพัดทะเลฝั่งใต้
- ไนตรอกซ์: บางร้านดำน้ำในสัตหีบมีให้ ช่วยเพิ่มเวลาก้นทะเลที่ 12-16 ม.
- กฎแนวปะการัง: ห้ามใส่ถุงมือ ห้ามจับปะการัง ห้ามยืนบนแนวปะการัง — กองทัพเรือและเจ้าหน้าที่บังคับใช้จริง
ค่าเข้า 600 บาทสำหรับชาวต่างชาติรวมเรือและค่าอุทยานเท่านั้น ไม่รวมอุปกรณ์และไกด์ ร้านดำน้ำในสัตหีบและพัทยาหลายเจ้ามีแพ็กเกจเดย์ทริปแสมสารครบวงจร ราคาประมาณ 2,500-4,500 บาท ขึ้นกับจำนวนไดฟ์และไนตรอกซ์
